مدت زمان مطالعه ۸ دقیقه

کیست تخمدان

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 0 میانگین: 0]

تخمدان ها غدد بیضی شکل شبیه بادام هستند که در دو طرف چپ و راست رحم در بدن خانم ها قرار گرفته اند. تخمک ها که وظیفه اصلی در باروری را بر عهده دارند از تخمدان ها آزاد می شوند؛ البته به غیر از تخمک ها، هورمون های استروژن و پروژسترون نیز توسط تخمدان ها تولید می شوند. گاهی اوقات ممکن است کیست هایی (کیسه های پر از مایع) در داخل تخمدان به وجود بیاید. کیست تخمدان یکی از عارضه های شایع در میان خانم ها بوده و جالب است که بدانید هیچ سن خاصی برای بروز کیست تخمدان تعریف نشده است و حتی در دختران نوجوان، زنان مسن و حتی در سنین یائسگی نیز دیده شده است. این کیست ها البته که گاها می تواند هیچ درد و ناراحتی را به دنبال نداشته و به خودی خود بهبودی پیدا کنند ولی برخی مواقع این کیست ها بسیار بزرگ می شوند و می توانند مشکلات جدی را به وجود بیاورند؛ در نتیجه لازم است که علائم و روش های پیگیری و درمان کیست تخمدان را بدانید تا در بهترین زمان به درمان آن بپردازید. در واقع زمانی که کیست تخمدان به وجود می آید، تخمک بالغ در تخمدان آزاد می شود ولی دیگر به رحم منتقل نمی شود در حالیکه در تخمدان های سالم، تخمک سالم بعد از کامل شدن از طریق لول های فالوپ به رحم منتقل می شود.

ساختار تخمدان

همانطور که ذکر شد، تخمدان ها ساختاری بیضی شکل به اندازه و شکل بادام دارند که طول آن حدود 3.5 سانتی متر، عرض 2 سانتی متر و ضخامت یک سانتی متر است. تخمدان ها در دو طرف رحم، در دیواره های جانبی حفره لگن قرار دارند. تخمدان ها از طریق لوله های فالوپ به رحم متصل هستند و تخمک های آزاده شده را از این طریق به سمت رحم پرتاب می کنند.  تخمدان ها در هر سیکل قاعدگی یک تخمک یا گاهی بیشتر آزاد می کنند. این فرآیند تخمک گذاری نامیده می شود. در داخل هر تخمدان، فولیکول ها و داخل هر فولیکول یک تخمک خفته وجود دارد. هنگامی که یک زن به دنیا می آید، حدود 150000 تا 500000 فولیکول در تخمدان های خود دارد. طبق مطالعات انجام شده، زنان تا زمانی که به بلوغ جنسی برسند، حدود 34000 فولیکول خواهند داشت. وظیفه دوم تخمدان ها، تولید هورمون های تولید مثل زنانه به نام استروژن و پروژسترون و برخی هورمون های دیگر است. استروژن برای کمک به رشد برخی اندام های زنانه مانند سینه ها و کمک به چرخه تولید مثل استفاده می شوند. همچنین پروژسترون هورمون دیگری است که درواقع می توان به آن کلید تولید مثل گفت.

علت کیست تخمدان

کیست تخمدان انواع مختلفی داشته و به علل متفاوتی به وجود می آید. به عنوان مثال فولیکول هایی که باید پاره شده و تخمک را آزاد کنند گاها پاره نشده و در نتیجه مایعات درونشان بیشتر شده و به کیست فولیکال تبدیل می شوند. از سویی دیگر ممکن است که این فولیکول ها پاره شده و تخمک را آزاد کنند ولی به جای اینکه بافت باقی مانده فولیکول از بین رفته و حل شود، دوباره بسته شده و پر از مایع می شود و کیست تخمدان را به وجود می آورد. کیست های تخمدان با توجه به علت به وجود آمدنشان به انواع مختلفی تقسیم می شوند که در ادامه به شرح هر یک خواهیم پرداخت.

انواع کیست تخمدان

کیست های تخمدان انواع مختلفی داشته و برای اینکه روش درمان به درستی انتخاب گردد لازم است تا در ابتدا پزشک نوع کیست و منشا به وجود آمدن آن را تعیین کند. در ادامه انواع کیست های تخمدان معرفی خواهد شد.

کیست فولیکولی تخمدان

این نوع کیست ها که کیست های فانکشنال نیز نامیده می شوند نوع ساده و خوش خیم کیست تخمدان هستند و معمولا هیچ علائمی ندارند و فرد متوجه وجود آن ها نمی شود. البته گاها ممکن است نمودهایی مثل عقب انداختن قاعدگی، لکه بینی و مواردی از این دست شود ولی معمولا جای نگرانی نیست. همچنین ممکن است زمانی که به هر علتی سونوگرافی انجام می شود، کیستی به اندازه تقریبا 4 تا 5 سانتی متری مشاهده شود ولی این کیست به خودی خود بعد از گذشت تقریبا دو تا سه سیکل قاعدگی جذب شده و از بین می رود.

سندروم تخمدان پلی کیستسک

زمانی که کیست های خوش خیم یا فولیکولی به صورت پی در پی در تخمدان ها به وجود آید و فولیکول ها تخمک داخل خود را آزاد نکنند و به صورت کیست دربیایند. این کیست ها هورمون های مردانه از خود ترشح می کنند و این هورمون ها در خون آزاد شده و می تواند مشکلاتی مانند افزایش موهای زائد، موهای چرب و جوش های صورت شود. در این شرایط تخمدان فرد بزرگ شده و خوشه هایی از فولیکول های ریز در سطح آن وجود دارد. به این حالت سندروم تخمدان پلی کیستیک گفته شده و اصطلاحا فرد دچار تنبلی تخمدان است. البته از دیگر عوارض تنبلی تخمدان می توان به ناباروری یا تاخیر در بارداری، افزایش چربی خون و یا کم کاری تیروئید اشاره نمود.

کیست درموئید (مویی)

کیست درموئید ریشه متفاوتی دارد و درواقع ریشه آن به وجود آمدن جنین است. در این حالت سلول های اولیه تشکیل جنین مانند مو، غضروف، چربی و یا حتی بافت های استخوانی مانند دندان ممکن است در داخل تخمدان باقی بماند و تشکیل کیست را بدهد. این نوع از کیست های تخمدان از طریق جراحی برداشته می شود.

کیست اندومتریوز تخمدان

معمولا کیست های، کیست های هستند که زمینه ژنتیکی، عوامل محیطی مانند سموم ، مواد موجود در ظروف یکبار مصرف، سرب هوا، سبب تحریک و به وجود آمدن این نوع کیست شوند. همچنین علت دیگری که در بسیاری از خانم ها به وجود می آید برگشت خون قاعدگی به داخل لگن است؛ در افرادی که زمینه ژنتیکی آن را دارند، این خون قاعدگی روی سطح سلول های کف لگن جذب می شود و آهنی که داخل خون است، این آهن خاصیت سمی برای سلول های اطراف دارد و باعث چسبندگی می شود . چسبندگی به مرور زمان بیشتر شده و در نهایت سبب چسبندگی رحم و یا چسبندگی تخمدان ها به کف لگن می شود. با گذشت زمان داخل تخمدان ها کیست های کوچک حاوی خون ایجاد می شود و درمان آن جراحی خواهد بود.

کیست آدنوما

 کیست آدنوما از سلولهای بیرونی که در اطراف تخمدان وجود دارند، تشکیل شده است و در نتیجه به جای رشد درون تخمدان، به دیوارهٔ بیرونی تخمدان می‌چسبد. کیست های آدنوما نیز جزء کیست های خوش‌خیم محسوب می شوند و به ندرت سرطان‌زا هستند و مشابه کیست درموئید از طریق جراحی درمان می شوند.

انواع کیست تخمدان دکتر مهدی زاده شاهی

علائم کیست تخمدان

اکثر کیست های تخمدان معمولا علائمی نخواهند داشت و اگر کم کم به مرحله برحله بروز علائم برسند، علائمی همچون موارد زیر بروز خواهد کرد:

  • به تاخیر افتادن قاعدگی
  • لکه بینی و نامنظمی قاعدگی
  • فشار و درد در ناحیه لگن
  • ورم در زیر شکم
  • درد پایین کمر و ران ها

تشخیص کیست تخمدان

همانطور که گفته شد اکثر کیست ها علائمی نخواهند داشت ولی لازم است شما همواره با یک دکتر زنان خوب در ارتباط باشید و به صورت مرتب جهت معاینه مراجعه کنید. معمولا در صورت لزوم پزشک انجام سونوگرافی شکمی یا سونوگرافی واژینال را تجویز می کند و در این نوع تصویربرداری به خوبی وجود هر گونه کیستی مشخص می شود.

درمان کیست تخمدان

روش های درمانی کیست تخمدان بسته به نوع آن متفاوت خواهد و از درمان با دارو و قرص تا جراحی را شامل می شود. درباره کیست های خوش خیم نیازی به درمان نخواهد بود و خود کیست ها بعد از گذشت دو یا سه دوره قاعدگی ترمیم و بهبود پیدا می کنند. درصورتی که پزشک تشخیص دهد که کیست بزرگ شده و نیاز به درمان دارد معمولا قرص های هورمونی تا چند ماه مصرف شده و درمان کامل می شود. اگر درمان های دارویی پاسخ گو نباشد و همچنان وضعیت کیست ها به همان شکل باقی مانده باشد نیاز به جراحی خواهد بود که در این مورد لاپاراسکوپی پیشنهاد می شود. در بسیاری از موارد جراحی لاپاراسکوپی بهترین نوع جراحی خواه بود ولی اگر برای شرایط بیمار مناسب نباشد، جراح و متخصص زنان از روش جراحی باز استفاده می کند. در لاپاراسکوپی باید بافت کیست به طور کامل خارج شود تا هیچ اثری از آن باقی نماند زیرا ممکن است بافت باقی مانده چند سال بعد سبب بروز کیست جدید شود.

پیشگیری از بروز کیست تخمدان

درواقع هیچ راهی برای پیشگیری از ایجاد کیست تخمدان وجود ندارد ولی بهترین روش برای پیشگیری از وخیم شدن کیست های تخمدان و درمان سریعتر آن، مراجعه منظم به متخصص زنان خوب و انجام آزمایش های چکاپ و نیز سونوگرافی به تجویز پزشک است. با انجام این چکاپ های منظم حتی اگر به کیست تخمدان هم مبتلا شوید به سرعت و در بهترین زمان درمان می شوید. 

برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

۰ دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

11 − یازده =